Sun02252018

Poslednja izmena:01:47:06 PM

Back REPORTAŽE PREDSTAVLJAMO Dr Slobodan Leković o putnoj mreža Crne Gore i regiona

Dr Slobodan Leković o putnoj mreža Crne Gore i regiona

  • PDF

Materijalnu osnovu za razvoj turizma čine receptivni kapaciteti, saobraćajnice i saobraćajna sredstva, infrastrukturna i supstrukturna osnova. S aspekta razvijenosti mreže auto-puteva, kao i sa aspekta tehničko-eksploatacionih karakteristika postojećih puteva, Crna Gora spada u najnerazvijenije zemlje u Evropi. Ukupna dužina putne mreže Crne Gore iznosi 6.928km (864km magistralnih, 950 regionalnih i 5.132km lokalnih puteva). Crna Gora je jedina zemlja na Balkanu koja nema ni jedan kilometar auto-puta. Hrvatska ima 1.060km, a u fazi je izgradnja još 450km; Srbija 500km, a u izgradnji još 180km; BiH 80km, a u izgradnji je još 50km; Makedonija 10km, u izgradnji još 30km; Albanija 180km, Kosovo 80km ("Vijesti, 2013, str.22). Ukupna dužina puteva na planeti iznosi 32 miliona kilometara. Najveći dio nalazi se u SAD (6,4 miliona km), Indiji (3,4 miliona km), Kini (1,9 miliona km), Brazilu (1,8 miliona km), Japanu (1,2 miliona km), Kanadi (1,1 milion km). Prva evropska zemlja je Francuska koja se nalazi na sedmom mjestu sa 951.000 km, a zatim Rusija sa 854.000 km (Dnevni list "Vijesti", Dodatak XI, 2008, Podgorica).

Nedovoljno razvijena regionalna i komunalna infrastruktura, a naročito svih vidova saobraćaja je tradicionalno bilo najveće ograničenje u ukupnom društveno-ekonomskom razvoju. To je posebno slučaj s razvojem putne privrede gdje se s pravom najviše očekuje od izgradnje auto-puta Bar-Beograd, koji bi ubrzao cjelokupno razvoj velikog djela Crne Gore, a posebno njenog sjeveroistočnog djela kao i nerazvijenih područja jugozapadne Srbije. Prema Prostornom planu Crne Gore do 2020. godine razvojni koridori koji će biti dominantno podržani postojećom i budućom mrežom drumskih saobraćajnica, tj. dionica auto-puta Beograd-južni Jadran kroz Crnu Goru su: Bar-Podgorica-Mateševo-Andrijevica-Berane-Boljare. U cjelokupnoj saobraćajnoj mreži Crne Gore planirani put Bar-Boljare predstavlja osnovni putni pravac Crne Gore, na koji će se oslanjati svi značajni državni putevi. Ovaj auto-put kao dio koridora auto-puta Beograd-južni Jadran, preko transevopske magistrale ostvaruje povezanost Crne Gore sa srednjom Evropom, a preko luke Bar s Mediteranom. Izgradnja ovog auto-puta imaće veliki značaj za cjelokupan razvoj Crne Gore, a posebno za područja kroz koja će prolaziti. Kod utvrđivanja prioriteta za izgradnju putne infrastrukture u Crnoj Gori, Vlada Crne Gore je zaključila da se gradi auto-put Bar-Beograd, i to u prvoj fazi Podgorica-Mateševo (43,5km) sa priključkom za Kolašin. To je dio auto-puta Bar-Boljare-Beograd. Izgradnja dionice Vereuša-Mateševa, duge 14,5 km sa dvije kolovozne i jednom zaustavnom trakom koštaće oko 62 miliona eura i trajaće dvije godine. Dionica će imati šest tunela, 17 mostova i dvije saobraćajne petlje (Veruša i Mateteševo). Od Mateševa gradio bi se poluauto-put do Andrijevice. Očekivalo se da će se ovaj put izgraditi za dvije godine uz cijenu koja je znatno veća od gradnje u ravničarskom dijelu (9,9 miliona eura-jedan km auto-puta). U Bugarskoj izgradnja jednog kilometra auto-puta košta oko 2 miliona, u Hrvatskoj i Poljskoj između 5 i 6, u Portugaliji oko 6, Rumuniji preko sedam, Španiji oko 9, a u Crnoj Gori bi iznosila preko 10, Mađarskoj oko 11, Grčkoj 12, Italiji 17 miliona po kilometru. Cijena kilometra prvenstveno zavisi od reljefa, zatim od naseljenosti i cijene zemljišta na trasi auto-puta. Najskuplja crnogorska dionica je od Podgorice do Mateševa. Zbog brojnih tunela i mostova, kilometar tog puta će koštati 14,7 miliona evra. Najjeftiniji će biti put kroz Polimlje, i kilometar na dionici Berare-Boljare koštaće oko šest i po miliona. Prema projekcijama studije na auto-putu od mora do granice sa Srbijom 2035. godine kretaće se oko 120.000 vozila. Ukupna vrijednost auto-puta Bar-Boljare, prema predračunskoj vrijednosti, iznosila je oko 2 milijarde, što je bio jedan od 5 najvećih projekata koji se u 2009. godini predstavio na evropskom tržištu. Ukupna dužina auto-puta Bar-Boljari je 169,2km na kome je planirano izgraditi 42 tunela i 192 mosta i vijadukta ukupne dužine 15,6 km ili 6,5% ukupnog koridora ovog auto-puta. Mostovi i vijadukti čine 56% ukupnih troškova izgradnje. Auto-put Bar-Boljari ili kako to eksperti nazivaju "saobraćajna kičma Evrope", treba da bude dio šireg pomorsko-kontinentalnog koridora od Barija preko Bara i Beograda do Budimpešte i Bukurešta (4B) i da predstavlja dio transevropske transportne mreže (TEN-T). Ukupna dužina auto-puta je 423km i povezuje gradove i regije u kojima živi 4,7 miliona stanovnika gdje bi prosječna brzina bila 120km na sat, a od Beograda do Bara bi se dolazilo za nepuna četiri sata. Krajem 2011. godine u Antverpenu održana je ministarska konferencija na kojoj je realizovana inicijativa Crne Gore da se u transevropsku mrežu uključe i saobraćajnice auto-puta Bar-Boljare, saobraćajnice od Bara do granice sa Hrvatskom, od Ribarevine do Prištine i pruga od Podgorice do Valone (Albanija). Pored Crne Gore u ovu mrežu su uključene Turska, Švajcarska i Island. Ovo je ogroman iskorak s obzirom da do tada nije bio planiran ni jedan koridor preko Crne Gore. Postoji mogućnost da se za zemlje zapadnog Balkana budu nešto blaži kriterijumi. Ovaj predlog Sekretarijata za posmatranje transporta u jugoistočnoj Evropi (SEETO) podržala je Evropska komisija i Savjet Evrope koji su oformili zajednički fond za sufinansiranje ovih projekata. Za izgradnju saobraćajnica planiran je fond od 31,7 milijardi evra, a vremenski interval za aplikacije od 2014. do 2020. godine. Vlada Crne Gore je početkom 2013. godine odlučila da ponuda za gradnju auto-puta kineske kompanije za telekomunikaciju i infrastrukturu (CCCC) i njena kćerka kompanija - kineska korporacija za izgradnju puteva i mostova (CRBS) bude prvorangirana. Njihova ponuda za izgradnju auto-puta od Smokovca do Mateševa iznosila je 809,58 miliona eura (kredit kineske banke Exim banke 85%, odnosno 688,16 miliona eura i učešće države 121,44 miliona eura). Rok završetka puta je planiran za četiri godine. Početkom 2014. godine potpisan je ugovor o projektovanju i izgradnji između Vlade Crne Gore i kineske kompanije na iznos od 809 miliona eura, a Zakon o auto-putu usvojen u Skupštni Crne Gore. U selu Nepričavi u Lajkovačkoj opštini bili su započeti radovi (jul 2010. godine) na auto-putu sa srpske strane, na izgradnji dijela Koridora 11 od Lajkovca do Uba u dužini od 12,5km u vrijednosti oko 61 milion eura, gdje je planirano da se izgradi 12 mostova s rokom završetka od 17 mjeseci. Prema podacima iz novembra 2013. godine u toku je izgradnja dvije deonice sa oko 150 km auto-puta koji se grade kreditima azerbejdžanske Vlade i državne kineske Eksim banke. Prema podacima Ministarstva za kapitalne investicije Srbije, spojna tačka sa Crnom Gorom je dionica Požega-Boljare čija izgradnja bi trajala četiri godine sa predračunom od 2 milijarde eura. Prosječna cijena iznosila bi 12 miliona eura po jednom kilometru. Postoji i druga varijanta nešto jeftinija (i do 40%), a to je izgradnja auto-puta bez zaustavnih traka koje bi se radile naknadno (za 20-30 godina). Radovi su već otpočeli tokom apila 2008. godine na sjevernoj dionici auto-puta, od Horgoša u Vojvodini, i na djelu budućeg auto-puta od Obrenovca do Uba.
Dr Slobodan Leković
(predavanje održano na BUSINESS SUMMIT - Uposlimo Srbiju, od 26.-28.juna 2015., u Vrnjačkoj Banji)

 

Joomla Templates and Joomla Extensions by ZooTemplate.Com

Dodaj komentar