Sun01212018

Poslednja izmena:10:16:01 AM

Back KULTURA KULTURNA BAŠTINA Novi - stari sjaj Subotičke sinagoge

Novi - stari sjaj Subotičke sinagoge

  • PDF
  • Prethodna
  • 1 of 10
  • Sledeća

Impresivan sakralni objekat - Subotička sinagoga, od 1974. spomenik kulture od izuzetnog značaja, sagrađena je 1902. prema projektu budimpeštanskih arhitekata Marcela Komora i Deže Jakaba, saradnika arhitekte Edena Lehnera, tvorca mađarske varijante secesije, do kraja 2017. će biti obnovljena i vraćena Subotičanima na korišćenje.

Plan je da istovremeno bude i turistička atrakcija, otvorena za posetioce, i izložbeni prostor sa prikazom istorije subotičkih Jevreja, ali i mesto održavanja kulturnih dešavanja. Namera projektanata ovog hrama bila je da kod vernika probude radost i ushićenje bez izazivanja strahopoštovanja, kao u gotskim katedralama, sa željom da ne bude samo bogomolja, već hram-palata koja će biti ukras grada, nešto čime je jevrejska zajednica htela da naglasi svoje prisustvo i svoju važnost u ovom gradu, koje su joj, dobijanjem građanskih i političkih prava, pripadale. Predstavnici ove zajednice bili su prvi industrijalci u Subotici, zaslužni za zlatno doba u razvoju grada na prekretnici XIX i XX veka. Iako je eksterijer ostao isti, enterijer je pretrpeo neznatne izmene. Nekada je imala 850 sedišta u parteru, za muškarce i 550 na galeriji, za žene i decu, dok će obnovljena, zbog komfora, imati jedan red manje u parteru. Na četiri manje kupole, nalik kupolama bazilike Svetog Marka u Veneciji koje simbolizuju četiri strane sveta, oslonjena je centralna velika kupola, koja podseća na kupolu katedrale Santa Maria del Fiore (Duomo) u Firenci, i simbol je univerzuma. Kupola nad centralnim delom obogaćena je konstruktivnim inovacijama i počiva na osam stubova. Objašnjenje što je izabrano ovo rešenje bilo je da ono nije karakteristično za ovo područje, kao ni sama jevrejska zajednica.
Bogata unutrašnja dekoracija inspirisana mađarskim folklorom, vitražima i stilizovanim laticama ruža, ljiljana, karanfila i paunovog perja, ukazuje na vezu i značaj ove zajednice sa Ugarskom u gradu, koji je do 25. novembra 1918. godine i proglašenja ujedinjenja Banata, Bačke i Baranje sa Kraljevinom Srbijom, odnosno Trijanonskim sporazumom od 4. juna 1920. kada su utvrđene konačne granice, bio ugarski grad. U rešavanju fasada ovog umetničkog dela, uočavaju se tri horizontalna pojasa: prvi - pojas ulaznih portala i horizontalne apside oko njih; drugi - u kome su zabat sa glavnim vitražom i u uglovima dva niža tornja; treći - tambur kupole sa dvostrukom kalotom.
Unutrašnjost hrama izražena kroz boje peska, na donjem nivou, vegetacije u prostoru galerije i nebeskog svoda u predelu kupole, simblizuje pokretni šator u kojem je čuvan Zavetni kovčeg sa Tablicama zakona, koji je bio prvi jevrejski hram. Trenutno u Subotici živi oko 250 Jevreja.
Obnova koja je počela još 1975., ali nikada nije bilo dovoljno novca da se u celosti renovira, važna je ne samo za očuvanje jednog od najvrednijih srednjovekovnih ostvarenja ove vrste sakralne arhitekture nego i kao uspomena na ljude koji su je gradili i zbog kojih je sagrađena.

Joomla Templates and Joomla Extensions by ZooTemplate.Com

Dodaj komentar