• Prethodna
• 1 of 5
• Sledeća

            Gljivesu jedno od najfascinantnijih čuda prirode, ne samo da ukrašavaju šume svojim neverovatnim oblicima, bojama i veličinama, već zbog ključne uloge u opstanku čitave planete. One su važan deo ishrane ljudi i životinja, značajna je njihova uloga u razgradnji drveća i lišća, izgradnja podzemne mreže između korenja stabala- popularno nazvana "šumski internet", koja omogućava drveću da komunicira, deli resurse i međusobno se pomaže.

            Dok je tradicija branja šumskih plodova i gljiva u narodu stara vekovima, institucionalni razvoj i svest o gljivarstvu kao hobiju i nauciu Srbiji vezuje se za kraj XIX i početak XX veka. Ključni momenat i prekretnicau interesovanju šire zajednice za ovaj prirodni fenomen, posvećenika sa energijom, instinktom ili znanjem, svakako vizijom okupljanja pojedinaca, manjih i većih gljivarskih zajednica je formiranje Mikološko-gljivarskog Saveza Srbije (MKSS), 06. septembra 2015.godine.Za prvog predsednika izabran je gospodin Zoran Jelenković (GD„Kopaonik“, Raška). Osnivanjem Saveza učinjen je veliki korak ne samo za mikološko-gljivarska društva Srbije, već i za očuvanje prirodnih resursa i životne sredine Republike Srbije, u sektoru u kojem se niti znalo reda, niti je taj red neko kontrolisao, niti je iko imao zakonsku mogućnost uticanja da se stanje promeni.           
            GD “Kopaonik”, Raška, bilo je i danas jeste, domaćin okuljanja najvećeg broja gljivarskih udruženja iz zemlje i okruženja, prvesnstveno zbog dobre organizacije i idealnih uslova za ovakve susrete postavivši visoke standarde kvaliteta, profesionalizma na nivo koji nije lako ispiratiti.
            Manifestacija Dani vrganja, održava se od 2010. godine početkom septembra i svake godine teži napretku u organizacionom, programskom, a pre svega u smislupredstavljanja, proučavanja, očuvanja, sakupljanja, kao i komercijalnoj primeni gljiva, praćenim jačanjem ekološke svesti i bezbednosti građana. Od ukupno 26 članova MGSS na ovogodišnje “susrete gljivara”  prijavljen je dolazak 24 gljivarskih udruženja iz zemlje, te gljivarskih udruženja iz Grčke, Severne Makedonije, Bugarske, Hrvatske i Slovenije, kao i organizacije gljivara sa Krfa i prijatelja izMGU GU “Boletus”, Umag, prisutne od prvih susreta.
            - Sve je spremno za početak Dana vrganja na Kopaoniku 2026. - obavestio je Zoran Jelenković, prvi čovek ove manifestacije, dugogodišnji predsednik MGSS, kojeg je nasledila Sunčica Jović, sa ustaljenim rasporedom i po nekom inovativnom aktivnošću: odsakupljanja i merenja vrganja, izložbe gljiva, pešačke ture i takmičenja u pripremi jela, do stručnih predavanja, jer gljivari su listom probuđeni ljudi koji znaju da ulaganjem u prirodu, boravkom u njoj, ulažu u sebe, a time i u druge.  
            - Poslednjih pet godina dan uoči manifestacije počinjemo Memorijalom Srećku Lazareviću, članu i jednom od osnivača MGSS, dugogodišnjim upravnikom hotela “Rtanj”, koji je preminuo 2020., okupljanjem njegove porodice, najbližih prijatelja, saradnika, seljana Rudnice, živopisnog potkopaoničkog sela koje je svojim idejama i akcijama, kao predsednik MZ umnogome unapredio... Jedan od njegovih poduhvata bila je izgradnja pešačke staze do lokaliteta i izvora Voda Svetog Savena bregu Borovik,završena u septembru 2018. godine, na čijem se vrhu nalazi “brvnara”, gde se uz meze, posluženje, slatkiše i razne priče odaje počast, evociraju uspomene na ovog vanrednog čoveka. Taj dan započinje odlaskom na groblje, potom na gljivarski gulaš, nakon čega u hotelu “Rtanj”, nastavljači njegovog dela, priređuju domaćinski doček ljudima bliskih Srečku. Prvog “gljivarskog” dana, na zakazanom zborištu, uvek spred “Rtnja”, gljivari se dele u grupe i sa vodičima iz JP “NP Kopanik”, kreću u gljivarenje, prikupljanje gljiva za izložbu koju priređujemo sledećeg dana na Vatrištu. U Sali “NP Kaoponik” radi se determinacija sakupljenih gljiva u organizaciji MGSS, gde se imenuju determinatori, čime razbijamo mit o gljivarenju kao pukoj potrazi za gljivama, pokazujući ozbiljnost i obim naučno-istraživačkog rada članova MGSS, koja se odnosi na gljive. Ove godine, uz determinatora/mentora, determinaciju će raditi Nikola Stojanović, GD “Niš”, kandidat za determinatora - objasnio je gospodin Jelenković.
            Za kraj prvog dana organizatori su pripremili svečanu večeru uz druženje u JAT apartmanima,  Za subotu, najavljeno je takmičenje u kuvanju jela od gljiva (do sada je 12 ekipa u četiri kategorije potvrdilo svoje učešće), dok je prijavljeno 15 štandova sa porizvodima iz potkopaoničkog kraja (med, rakija, slatka, džemovi, vina…), da se stranim turistima, ali i domaćim, predoči izuzetan potencijal ovog kraja.
            Redovan segment svih gljivarkih susreta su radionice za članove MGSS, koje će voditi Stevan Baluban, determinator mentor MGSS. Za subotu u 10:00 zakazana je besplatna pešačka tura - Foto safari, za sve učesnike i goste hotela na Kopaniku, “pretvorena” u svojevrsno takmičenje u disciplini - ko će napraviti najbolju fotografiju. Najuspeliji radovi biće nagrađeni vikendom u nekom od hotela na ovoj planini, pod uslovom da svoje fotografije ustupe organizatorima. Neke od snimljenih u prethodnih pet godina, koliko se FOTO safari organizuje, našle se i na stranicama jedinstvene monografije “Gljive Kopaonika” (grupe autora: Miloš Gajić, Ivana Kruljević, Marko Blagojević, Stevan Baluban, Predrag R. Šumarac, dr Miroslav Marković; organizator Zoran Jelenković; popis sproveden uz učešće “NP Kopaonik”, GD “Kopaonik” Raška, MGSS; mart 2023,).
            U nedelju će u hotelu Grand biti održan sastank gljivarskih saveza tri države, na kojima će biti razgovora o budućim koracima udruživanja, povezivanja gljivara iz regiona, i njihovog zajedničkog nastupa na široj gljivarskoj sceni.

            Međutim, aktivnosti GD “Kopaonik”, kao i većine drugih GD, traju i “van sezone gljiva”. Godine 2017. GD “Kopaonik je postavilo prvu u Srbiji Gljivarsku stazu, koja je u međuvremenu devastirana. JP “NP Kopaonik” (Kopaonik proglašen nacionalnim parkom 13. jula 1981.), koie se, između ostalog bavi, zaštitom i unapređenjem prirodnih i kulturnih vrednosti, očuvanjem biljnog i životinjskog sveta, kao i upravljenjem zaštićenim područjem, u sklopu svojih aktivnosti je imalo ogromnog udela u formiranju staze, a ove godine učestvovalo u njenoj kompletnoj obnovi, kao i pružanju podrške u uspostavljanju “mini centra”, sa suvenirnicom i modelima nekoliko biljaka endemskih vrsta sa Kopaonika, 30 najčešćih gljiva i nekolicinom životinja. Poput malog muzeja, budući centar će raditi tokom cele godine, s obzriom da je na pravcu brojnih planinskih staza, a da po ispitivanjima poslednjih 20 godina, oko 42% gostiju su neskijaši - saopštio je naš sagovornik ističići odličnu saradnju sa rukovodstvom “NP Kopaonik”, danas sa više nego ikada ranije prepoznatljivom i vidljivom inicijativom i podrškom. Saradnja GD “Kaoponik”, Raška i “NP Kopaonik”, rezultirala je i privođenjem kraju popisa gljiva sa ove planine, kao i dopunjenog izdanja čije se izdanje planira tokom naredne godine.
            Zaljubljenici u prirodu i svet gljiva će 16-tu godinu za redom biti u prilici da posete manifestaciju "Dani vrganja" na Kopaoniku, u organizaciji MK Mountain Resorta, “NP Kopaonik” i turističkih organizacija "Raška" i "Brus". 

PROGRAM MANIFESTACIJE:

Petak - 04.09.2026.:

• 09:00 - Organizovano skupljanje gljiva sa vodičima iz Nacionalnog parka "Кopaonik“ i područnog gljivarskog društva "Кopaonik iz Raške“. Polazak je ispred hotela Rtanj 
• 15:00 - Determinacija pronađenih gljiva i priprema izložbe  
• 17:00 - Obilazak obnovljene gljivarske staze

Subota - 05.09.2026.:

• 10:00 - Izložba gljiva 
• 10:00 - 20 h - Ponuda proizvoda od gljiva podkopaoničkog kraja 
• 10:00 - Pešačka tura Foto safari 
• 12:00 - Takmičenje u pripremanju jela od gljiva u kategorijama: Hladna predjela, Čorbasta jela, Roštilj - pleh, slatka od gljiva  
• 15:00 - Ocenjivanje takmičara 
• 18:00 - Predavanje o zaštiti prirode i staništa gljiva