Tue11242020

Poslednja izmena:11:35:12 AM

Back KULTURA KULTURNA BAŠTINA Dr Dejan Radičević: Arheoloških nalaza ima mnogo ali ne i sredstava za njihovo konzerviranje i prezentovanje

Dr Dejan Radičević: Arheoloških nalaza ima mnogo ali ne i sredstava za njihovo konzerviranje i prezentovanje

  • PDF
  • Prethodna
  • 1 of 5
  • Sledeća

            Arheološko nasleđe je blago od izuzetnog značaja za svaku zemlju. Arheološki nalazi oslikavaju tragove, ostatke ruševina i objekte kako autohtonog stanovništa, tako i predstavnika naroda koji su se kraće ili duže zadržavali na nekom prostoru i u određenom vremenu.

            Arheološki lokaliteti imaju veliki turistički potencijal sa mogućnošću da podstaknu lokalni razvoj, ništa manje važan od očuvanja ovih tragova kao kolektivnog sećanja.
Postoje lokaliteti na kojima se obavljaju probna istraživanja i oni na kojima se rade višegodišnja, sistematska istraživanja, u zavisnosti od istraživača i planova. Postoje lokaliteti od izuzetnog, većeg ili manjeg značaja. Od izuzetnog značaja kod nas, koji imaju i svetsku i prvu kategoriju zaštite, su po pravilu lokaliteti koji se istražuju sistematski decenijama. Svake godine se na desetine lokaliteta i probno istražuje. To podrazumeva njihovo bliže vremensko određivanje, procene njihovog značaja, nakon čega se prelazi na sistematska istraživanja ili se jednostavno istraživanja prekidaju i traže nova nalazišta.
            - To nije ništa neobično jer nema ni mogućnosti, ni sredstava da se radi na svim nalazištima - objašnjava dr Dejan Radičević, docent na Odeljenju za arheologiju Filozofskog fakulteta u Beogradu, rukovodilac arheoloških istraživanja na lokalitetu Dvorine na Venčacu kod Aranđelovca.
            Dr Radičević govoreći o arheološkim projektima na tlu Srbije, pominje dva najveća nalazišta: Lepenski vir, koji je u periodu od 1967. i 1971. godine istražen, a zbog izgradnje HE „Đerdap“, Lepenci i njihovo naselje izmešteni sa originalne lokacije, čime je sačuvano najstarije i verovatno najdragocenije svedočanstvo o planskom graditeljstvu ikada otkriveno, i to je završena priča, dok je istraživanje praistorijskog lokaliteta Vinča - Belo brdo, na samoj obali Dunava, svetski poznatog arheološkog nalazišta sa ostacima velikog neolitskog naselja, u toku. Poslednjih godina je akcenat bio na tvrđavama na Dunavu, zbog rekonstrukcija tvrđava Ram i Golubac i to su bili veliki projekti. Radi se sistematski Smederevska tvrđava, Rudnik već 12 godina. Caričin grad (Justinijana Prima) arheološki lokalitet na teritoriji opštine Lebane, se istražuje duže od 100 godina.
            Dr Radičević, arheolog poznat po istraživanju srednjovekovnih nalazišta, uključujući i metropolu iz doba Nemanjića pronađenu 2013. na Rudniku i lokalitet „Đurine ćelije“ u susednom selu Manojlovci, kaže da je u srednjovekovnoj srpskoj državi ovaj period trajao 1000 godina. Istažuju se različiti lokaliteti i različiti su nalazi ako se istražuje crkva, manastir, groblje, ili neka tvrđava.
            - Ono što radim poslednjih godina na Rudniku je istraživanje jednog srednjovekovnog trga rudarskog naselja, i to su istraživanja koja nismo imali kod nas ili su rađena vrlo skromno. Ona su za nas jako zanimljiva jer rezultati do kojih dolazimo se vrlo dobro uklapaju u podatke iz pisanih izvora, iz kojih doznajemo mnoge činjenice. Naročito iz Dubrovačkog arhiva, a kada radimo ovakva istraživanja, kao na Rudniku, sa materijalnim nalazima i potvrdama koji se uklapaju sa svim tim podacima, mi znamo ko je tu živeo, šta je radio na Rudniku. Kada ta slika bude kompletna moći ćemo da osvetlimo čitavu epohu na pravi način. Arheologija sama za sebe, kao i pisani izvori bez arheoloških ostataka bili bi nepotpuni. Srenjovekovno društvo je bilo staleško, tako da imamo vladare, vlastelu i običan narod. Oni su različito živeli. Na Rudniku se mešalo domiciono stanovništvo sa rudarima koji su dolazili sa raznih strana, najviše sa trgovcima iz primorja, formirajući multietničku i multikulturalnu sredinu, i to se oseća kroz prisustvo pravoslavnih i rimokatoličkih crkava jednih pored drugih - rekao je dr Radičević.
            Po njegovim rečima u srpskoj arheologiji, u deficitu su istraživanja vezana za rani srednji vek, i neke projekte bi trebalo usmeriti na nama nepoznate stvari. Međutim, ključni problem je šta sa onim posle istraživanja. U nemogućnosti da ih konzerviramo, prezentujemo i sve ostalo, arheolozi su prinuđeni da veliki broj nalazišta nakon istraživanja zakopaju. To je u domenu nadležnih službi, Zavoda za zaštitu na prvom mestu. To su i mnogo veća sredstva nego za sama istraživanja i njihovo obezbeđivanje treba da bude zadatak u narednom periodu.
            Lokaliteti, nalazi, mogli bi da imaju veliki turistički potencijal, jer su to mesta koja bi na kraju mogla da budu potpuno samoodrživa, čak da donose profit, jer je zanimanje turista upravo za spoznaju prošlosti, putem arheoloških otkrića, poslednjih godina u velikom porastu.

Joomla Templates and Joomla Extensions by ZooTemplate.Com

Dodaj komentar