Wed07282021

Poslednja izmena:08:44:22 AM

Back KULTURA KULTURNA BAŠTINA Poseta Muzeju žrtava racije u Čurugu

Poseta Muzeju žrtava racije u Čurugu

  • PDF
  • Prethodna
  • 1 of 10
  • Sledeća

            Pored mnoštva privlačnih sadržaja, u centru Čuruga, nalazi se i muzej sećanja na stravičan zločin iz januara 1942. godine. O tom genocidu počinjenom nad nedužnim stanovništvom Čuruga, svaku grupu, turističku ili neku drugu, svojom iskrenom pričom dočekuje gospodin Lazar Kaćanski, član Upravnog odbora Memorijalnog društva „Racija 1942”, kustos volontor Muzeja žrtava racije, potomak nekolicine onih koji su svoje živote završili upravo u prostoru magacina hrane, tzv. magacinu smrti - Topalovom magacinu, gde se nalazio jedan od centara za ubijanje u Čurugu.

            Ovaj zločin je mesecima brižljivo pripreman od mađarske fašističke vlade, pod pokroviteljstvom regenta Mađarske, Mikloša Hortija. Prema rečima gospodina Kaćanskog, uzroka koji su prethodili ovom događaju bilo je mnogo: od učešća u Buni iz 1848., kada su Čuružani bili protiv Mađara, u Prvom svetskom ratu velik broj onih koji su mobilisani u austrougarsku vojsku i poslati na SSSR, prebegli su na rusku stranu, čak je i jedna vojna jedinica iz Rusije preko Kine i Indokine stigla na Solunksi front i bila u sastavu srpske vojske. Kralj Aleksandar Karađorđević je takođe, posle Velikog rata na prostore Vojvodine naselio Srbe sa Kosova i podelio im zemlju, a mađarskom življu, učesnicima u borbama protiv Srba, nije dao ništa. Raspadom Austrougarske, Mađarska je svedena na 1/5 teritorije. U toku okupacije na Kraljevinu Jugoslaviju, Mađarska zaposeda Bačku. U nameri da izbegne slanje svojih vojnika na Istočni front, mađarska vlast insceniranim akcijama uverava Vermaht o potrebi interevencije svoje vojske i kontrolisanju „teške“ situacije u Bačkoj.
            Neposredan povod za obračun Mađara prema stanivnicima Šajkaške desio se u Žabaljskom ritu, na Pustajićevom salašu, gde se krilo 20 partizana i 30, uglavnom nenaoružanih, Đurđevčana. U sukobu je preživelo njih sedmoro, a odmazda je nastavljena po Čurugu. Već 04. januara ubijeno je 70 uglednih, imućnih Čuružana, a dva dana kasnije počela su masovna hapšenja. Stanovnici svih dobi, oba pola odvođeni su u sabirne logore koji su se nalazili u zgradi opštine, učionici škole, Topalovom magacinu, magacinima Trive Šeguljeva i Paula Lampela. U Topalovom magacinu je zverski stradalo preko 500 ljudi, žena i dece.
            - Na prozorima i vratima bili su postavljeni mitraljezi. Na Badnje veče počelo je mitraljiranje. Da bi vojnici mogli da rade što su radili, na nekih 100 metara od magacina u staroj opštinskoj zgradi, kuvao se rum. Ranjeni i malobrojni nepovređeni na prevaru su se javili, a potom bili dokrajčeni. Po mom saznanju, samo je jedan čovek preživeo masakr iz Topalovog magacina.To je Petar Kekić, ima 88 godina i živi na Slanoj Bari u Novom Sadu, sa ćerkom i unucima - priča gospodin Kaćanski.
            „Crni Božić“ u Čurugu je trajao do 17. januara 1942. godine. Za to vreme ubijeno je 30% stanovništva ovog mesta, njih 3,5 hiljade, među kojima 86 dece do 14 godina. Žrtve su kolima odnošene na Tisu i bacane pod led.
            Muzej žrtava racije u Čurugu svečano je otvoren 26. juna 2013. godine uz prisustvo tadašnjih predsednika Srbije i Mađarske, Tomislava Nikolića i Janoša Adera. Zgradu, u kojoj se nalazi Muzej žrtava racije, izgradio je Branko Novakov Topalov 1925. godine kao poslovno-stambeni objekat. Poslovni deo zgrade je imao funkciju žitnog magacina do januara 1942. godine. Najveći eksponat ovog muzeja je njegova autentičnost, neokrečeni zidovima na kojima su se, još 2009. godine mogli videti ostaci mitraljeskih zrna. Na panoima duž golih zidova su tragična svedočanstva - fotografije žrtava, koje su njihove porodice ustupile Muzeju.
            U raciji je od 04 - 29 januara 1942. godine, u mestima Čurug, Žabalj, Đurđevo, Gospođinaci, Gardinovci, Vilovo, Lok, Titel, Mošorin, Šajkaš, Kisač, Srbobran, Temerin, Novi Sad i Bečej, prema preciznim mađarskim evidencijama stradalo je najmanje 12.763 žrtava.
            Posle Drugog svetskog rata nije bilo obeležavanja godišnjica Racije. Osnivanjem Memorijalnog društva „Racija 1942“ 2009. godine ciljem da okupi građane Srbije radi negovanja tradicije za očuvanje sećanja na žrtve racije, potpomogne istraživačke delatnosti, podiže društvenu svest i razumevanje svih oblika genocida tokom Drugog svetskog rata i ukaže na pogubnost nacističke i fašističke ideologije i dr., ovaj događaj je obeležavan svakog 04. januara u Muzeju i 06. januara, kod spomenika žrtvama Racije na Tisi - III rampa. Od 2013. spomen žrtvama obeležava se centralnim događajem svakog 06. januara na drugom mestu.
            Pored Muzeja žrtava racije, 2013. je podignut Spomenik nevinim mađarskim žrtvama stradalim 1944. i 1945. godine u Čurugu.
            Regent Mađarske Horti Mikloš se pojavio u svojstvu svedoka na Nirnbernškom procesu i izvukao od odgovornosti za genocid nad civilnim stanovništvom Bačke. Ovaj zločinac je još tokom rata oslobodio odgovornosti oficire koji su počini Raciju po njegovom nalogu.

Joomla Templates and Joomla Extensions by ZooTemplate.Com