Wed05222024

Poslednja izmena:12:23:40 PM

Back TURIZAM TURISTIČKE ORGANIZACIJE Stragari - primer kako jedna manifestacija može da oživi selo

Stragari - primer kako jedna manifestacija može da oživi selo

  • PDF
  • Prethodna
  • 1 of 12
  • Sledeća

    Razvoj ruralnog turizma, pretežno baziranog na tražnji domaćeg turiste iz urbanih područja, mahom se oslanja na prirodne vrednosti i narodno stvaralašvo. Da bi se privukli turisti, potreban je neki motiv, stimulans, a tu ulogu su, poslednjih dvadeset godina u našoj zemlji, preuzele manifestacije. Njihova organizacija, od ideje do realizacije, je proces ni malo lak, koji zahteva i talenat i specifične sposobnosti, znanje, istrajnost vođa projekta, pre svega realnu polaznu osnovu dovoljno interesantnu, nedovoljno eksploatisanu, koja će isprovocirati nečiji dolazak, i to ne samo jednom.

    Najuspešnijim su se pokazale one manifestacije, koje se oslanjaju na tradiciju, koje prezentuju zapostavljene i zaboravljene narodne običaje, ukazuju na neophodnost zaštite i očuvanja kulturnih i prirodnih vrednosti sela. Takođe, turizam specijalnih interesa (lov, ribolov, jahanje, biciklizam, planinarenje, pešačenje, speleologija, sakupljanje lekovitog bilja, gljivarenje) nekim sredinama je doneo svojevrsan preporod.
            O dobrobitima koje turizam donosi selu dosta je rečeno, i kada je reč o novoj prilici za novi život sela, kako materijalne komponente (očuvanje i zaštita privatnih kuća, kulturnih i sakralnih objekata), tako i u zaustavljanju odliva mladih ljudi, uključivanja stanovništva u proizvodnju zdrave hrane, pružanju usluga smeštaja, plasiranju prozvoda sa kućnog praga...
            Priča o Stragarima
            Priča o Stragarima, varošici 30-tak kilometara udaljenoj od Kragujevca, na padinama planine Rudnik, u slivnom području pritoka reka Jasenice, Lepenice i Gruže, je priča i o manifestaciji „Šumadijski dani šljive“, koja se organizuje pod pokroviteljstvom Grada Kragujevca i u organizaciji Turističke organizacije Kragujevca, Doma omladine i MZ Stragari, sa ciljem da motiviše stanovnike ovog rodonosnog, bogatog kraja, udahne mu prosperitetniji život. Manifestacija okuplja poljoprivrednike, zanatlije, vredne ljude ovog prostora. Izbor najlepšeg suvenira sa motivom šljive, gulašijada, fijakerijada, bogat kulturno-umetnički program, zabava i turističke ture samo su deo svega što ovaj događaj čini privlačnim i svrsishodnim. Kako i ne bi, kada najveći broj izlagača čine proizvođači šljiva, šljivovice, pekmeza, slatka od šljiva, domaće hrane, zanatskih proizvoda i rukotvorina, koje se osim na selu retko gde mogu naći.
            Procena da se ova manifestacija od 56 naseljenih mesta koja okružuju Kragujevac, 2009. godine desi baš u Stragarima pokazala se ispravnom. Za to su ga kvalifikovali izuzetan položaj i dugo trajanje, između ostalog i rodno mesto Tanaska Rajića, Karađorđevog barjaktara.
           Na prostoru varošice intenzivno se živi od najranijih vremena, o čemu svedoči arheološko nalazište iz neolita. Intenzivno se živelo i u vreme srednjovekovne srpske države, koja je ovde imala značajno uporište, a u doba ustanaka, teritorija centralne Šumadije bila središte borbe protiv Osmanlija. Nasleđe iz srenjovekovnog perioda, utvrđenje - grad Srebrnica (Kulina) iz XV veka, datira iz vremena najintenzivnijeg života ove oblasti, u kojoj je povremeno boravio despot Đurađ Branković. Grad Srebrnica, nazvan po reci Srebrenici, a ona po nekadašnjem rudniku srebra na prostoru Stragara, zaštićen je 1969. godine, kao kulturno dobro od velikog značaja 1983. Manastiri Voljavča, Blagoveštenje (oba pod zaštitom od 1949. godine, kategorizovana kao kulturna dobra od velikog značaja trideset godina kasnije) i Petkovica (pod zaštitom od 1956., kategorizovana kao zaštićeno kulturno dobro od velikog značaja 1983.) svedoče o razvijenom kulturnom i duhovnom životu Stragara. Manastir Voljavča ima bogatu istorijsku ulogu s obzirom da je u njemu održano prvo zasedanje Praviteljstvujuščeg sovjeta serbskog 1805. godine na čelu sa protom Matejom Nenadovićem, o čemu svedoči spomen - soba posvećena tom događaju.
            Godine 1806. u Stragarima je osnovana Barutana, jedan od prelomnih događaja u njegovom razvoju, koji je trajao do 1813., kada je padom Karađorđeve Srbije teško postradalo i ovo naselje. Za vreme knjaza Miloša, 1822. ono je obnovljeno, prošireno i brojalo je 56 kuća. Godine 1837. značajno je obnavljanje i proširenje Barutane, tada najvećeg proizvođača topovske i puščane municije u Srbiji. Nova Barutana sa novim građevinama izgledala je kao „mali industrijski grad“. Godine 1893. rad Barutane je obustavljen.
            Godine 1846. naselje je imalo 69 kuća i 155 stanovnika, a 1866. blizu današnjih - 771.
U Drugom svetskom ratu spaljeno je 169 kuća, a posleratni period obeležio je razvoj industrije koji je pozitivno uticao na trgovinsko-prometni sektor. Pored izgradnje rudarsko industrijskih objekata, izgrađena je i pošta, zadružni dom, bioskop i dr. Od 1946 - 65 Stragari imaju status opštine. Godine 1952. uvedeno je električno osvetljenje, a 1956. osnovano Lovačko  društvo „Srebrnica“, pet godina kasnije otvorena apoteka. ZZ „Stragari“ osnovana je po oslobođenju kao nabavno-prodajna zadruga sa 14 članova, da bi 1964. obuhvatala 1.200 domaćinstava na području sela: Stragari, Ramaća, Masloševo, Vlakča, Ugljarevac, Kotraža i Ljubičevac. U Stragarima se 1965. otvara ogranak Narodne biblioteke „Vuk Karadžić“ iz Kragujevca. Vrhunac u broju od 1.739 stanovnika zabeležen je 1971., i od tada se broj smanjuje. Stragari imaju košarkaški klub, društvo pčelara, osnovnu školu, a 2008. osnovana je i Etno kuća „Lazić“ sa Ateljeom umetničke radionice.
            Stragari primer dobre prakse
            Stragari imaju odlične uslove za razvoj poljoprivrede. Najviši delovi mesta su šumsko-pašnjačka oblast, srednji pogodni za voćarsku i vinogradarsku proizvodnju, a najniži za ratarstvo i povrtarstvo. Ipak, ovo je pretežno voćarski kraj sa dugom tradicijom gajenja voća, posebno šljiva. U Srbiji, površina poljoprivrednog zemljišta pod voćem iznosi 182.923 ha tj, 5,26%. Od ukupnih površina voćnjaka najveći deo je u rejonu Šumadije i Zapadne Srbije - 100.003 ha. Stragari sa svojom okolinom, koju čine: Koletina, Kotraža, Vlakča, Masloševo i Ramaća pod voćnjacima ima 117, 96 ha. Nekada su se gajile uglavnom rakijske sorte crvenjača i madžarka, danas stenlej i čačanske sorte šljiva.
            Seoske sredine koje obiluju značajnim prirodnim i kulturnim razvojnim resursima ne malo kaskaju za urbanim područjima. Migracije selo-grad traju dugi niz godina. Selo napuštaju mladi u potrazi za „lakšim“ životom i bolje plaćenim poslovima, koji u selu ne vide svoju perspektivu. Ostaju uglavnom poljoprivrednici i oni čija su zanimanja vezana za poljoprivredu. Sužen kvalitet života, nedovoljna ulaganja u infrastrukturu, putnu i komunalnu, skoro nepostojeće kulturne i zabavne aktivnosti devastirali su sela.
            Vizija razvoja lokalne sredine putem manifestacija i seoskog turizma javlja se kao potencijalni pokretač ruralnog razvoja koji može da promeni socio-ekomomsku sliku ruralnog područja u smislu podsticanja razvoja poljoprivrede i plasiranja poljoprivrednih proizvoda, proizvoda domaće radinosti i starih i umetničkih zanata, kreiranjem novih radnih mesta, stvaranjem novih poslovnih prilika i novih šansi za mlade. Ruralni turizam teži održivom razvoju, očuvanju životne, prirodne sredine, kulture, tradicije i običaja. Razvoj ruralnog turizma može doneti veće šanse za izgradnju saobraćajnica i svake druge povezanosti sa gradom. Turizam daje mogućnost da se veliki broj starih kuća i napuštenih objekata obnovi, da se kao i višak prostora stavi u funkciju turizma. Vrednim, preduzimljivim, snalažljivim Šumadincima to ne bi trebalo da predstavlja problem.
    Vidljiv napredak Stragara u poslednje tri godine stavljaju ga na listu primera dobre prakse, potvrda kako jedna planirana i osmišljena promocija kroz manifestaciju može imati afirmativan uticaj na stanovništvo i jednu sredinu uopšte. Nisu to promene koje se beleže velikim brojkama, ali napretka ima. „Ulica šumadijske šljive“ je sve duža i raznovrsnija, a na štandovima je sve više finalnih proizvoda umesto zrelih plodova. Sve je više ljudi uključeno u pripremu manifestacije, kojima je stalo da dođe što više posetilaca i da njihovo selo oživi. Jedna po jedna kuća se obnavlja, fasade su sređenije nego ranije.   
       Autentičnost Etno kuće „Lazić“ sa Ateljeom umetničke radionice, kao i ljubaznost domaćina svakako nešto što treba doživeti. Jer, Jelena Lazić, rođena u Stragarima, završila je Učiteljski fakultet i radi kao učiteljica u OŠ „Živko Tomić“ u obližnjoj Blaznavi. I dalje živeći u Stargarima, porodičnu kuću, kojoj je dodat i vajat, sa kompletnim pokućetvom starim stotinak godina, preobrazila je u jedinstveni etno paviljon, primer narodnog graditeljstva i života stanovnika Stragara s kraja XIX i početka XX veka. Dobitnica je brojnih nagrada, prvog mesta na Izložbi suvenira i turističkih publikacija u Leskovcu za upotrebni predmet 2011., prestižnog „Turističkog cveta“ iste godine, predstavljala je  - Srbiju na Svetskom sajmu turizma u Briselu. Nosilac je sertifikata „Otvorene šake“, za suvenire koje nose vradnost proizvoda starih i umetničkih zanata. Ona je i slikar, a svoju poslednju izložbu „Koreni“, posećenu od strane brojne publike, posvećenu narodnim običajima, priredila je u dvorištu etno-kuće u vreme „Šumadijskih dana šljiva“ u Stragarima. Aktivna u svim mesnim događanjima povezanim sa kulturom, umetnošću, tradicijom..., Jelena Lazać kaže da sve ovo ne bi mogla da iznese bez podrške i pomoći, u prvom redu supruga, a onda i cele porodice.      Domaćinstvo Violete i Zijada Hadžića u zaseoku Desanovac, u Stragarima je najsvetliji primer uključenosti u ovu viziju. Oni su na svojoj dedovini, pored kuće stare vek i po, izgradili novu i omeđali je čudesnim vrtom, a mnogo toga je priroda učinila i sama. Nudeći vrhunske uslove smeštaja i boravka u raznim oblicima i po dogovoru, u želji da sa drugima podele darove ovog bajkovitog predela kojih je na pretek, ispisuju nove stranice ruralnog turizma Stragara i kragujevačkih sela.
    O Stragarima bi se moglo još mnogo toga ispričati, ali ovom prilikom - toliko. Na vama je otkrijete šarm ove varošice i možda i sami jednog dana poželite da budete njen sastavni deo.

 

Joomla Templates and Joomla Extensions by ZooTemplate.Com