U Galeriji „Bossart“ u Petrovaradinu (Beogradska 2) u subotu, 25. aprila u 12:00, uz veliki broj zvanica, prijatelja umetnosti i umetnika, otvorena je izložba Radula Boškovića „Umetnost akvarela“, doajena novosadske i srpske umetničke scene, slikara, grafičara, osnivača studija za dizajn u Srpskom narodnom pozorištu…
Izložbu je zvanično otvorio Mile Ignjatović, istoričar umetnosti, likovni kritičar, koji je tom prilikom istakao:
“Tematsko-programska posebnost izloženih akvarela Radula Boškovića, koji svoju estetsku inventivnost artikuliše različitim pojavnim formama u okviru figuracije, sadržana je u onim opštim karakteristikama čije se ishodište nalazi u kreativnim modifikacijama tradicije, kako iz modernizma, tako i proteklih vekova, podrazumevajući svakako antiku i renesansu, ne odustajući pritom od komentara u kontekstu sopstvenog civilizacijskog trenutka i narativno enigmatskog svojstva, kao iskaza sopstvenog sveta lične mitologije i literarne osnove slike, ali i drugačijeg i autentičnog puta ka originalnom umetničkom delu. Instistiranje umetnika na osobenosti forme i pikturalnoj funkcionalnosti nove ili drugačije slike najčešće se svodi na traživanju i formulisanju višeslojnih i zagonetnih značenja slike - predstave i označavanju čitljivosti preuzetih istorijskih modela i likovnih znakova u okviru njene organizacione strukture, kao koncepta jedinstva semantičkog, odnosno značenjskog i semiološkog, odnosno označavajućeg principa.
U dekodiranju umetnosti Radula Boškovića treba uvek imati u vidu značenje njegovih slika koje je čitljivo u idejnom podtekstu, a čiji se ključ nalazi u jednom filozofsko-egzistencionalnom narativnom konceptu koji je on sam nazvao “prelazak na drugu obalu”, u kojoj likovne forme govore svojom simbolikom, metaforama i zagonetkama, u nadrealističkom poetskom okviru oniričkih prizora. To su u stvari dva nova istraživanja i otkrivanja vidljivih i nevidljivih svetova ka metafizičkoj spoznaji i razumevanju dublje realnosti, za razliku od poetike likovnog formalizma u kojoj je slika ravna površina prekrivena bojama raspoređenim na određeni načiin, pri čemu se celo estetsko zadovoljstvo nalazi na površini slike, Tematski sadržaj akvarela Radula Boškovića izveden je klasičnom metodom poštovanja medija akvarela nadograđenog kolažiranim papirom, kao niz prizora citatnog karaktera sa vizuelnim utiskom slike u slici, stvarajući tako višeslojnu naraciju i dublju simboliku. Sve je u segmentiranim planovima koje se razdvajaju i dopunjuju u čemu ima i nečeg ritualnog u samom biću slike. U njoj se umetnikova slika i misao talože kao sediment - diskurs na diskurs, sloj na sloj, boja na boju, slika na sliku.
Dakle, autor nastoji da u izmenjenom tumačenju polja slike u okviru višeslojnog idejnog i ikonografskog značenja ostvari funkcionalnost univerzalne likovne forme involviranjem simboličke sintagme “prelazak na drugu obalu” u idejni kontekst njegovih vizualizovanih sadržaja oličenih u tematskim prikazima pod nazivima koji precizno definišu idejnu datost.
Slika “Čuvar mostova” nosi duboku simboliku spajanja dve obale, ljudi i različitih kultura čineći pobedu nad vremenom. U drugačijem i proširenom uglu razumevanja metafora, u autoritarnim društvenim okolnostima može značiti ograničavajuću slobodu kulturne i svake druge komunikacije sa spoljnim svetom, koristeći stroge mehanizme sputavanja i načine represivne prinude pri tome. U kompozicionom ikonografskom konceptu slike “Maske i Vitruvijev kanon” prisutna su dva separirana motiva: prvi, kao slika u slici, sadrži kaligrafisani deo teksta Vitruvijevog kanona o pravilima slikanja sa dodatim Leonardovim udvojenim crtežom nagog čoveka čiji tematski kontekst definiše značenje da su prirodne proporcije svih oblika na svetu samo delo Božje promisli ističući istovremeno značaj preciznosti crteža u umetničkom delu. Drugi motiv sa prikazom muškarca i žene pod maskama predstavlja evokaciju na pozorišnu scenu i poznatu misao Miloša Crnjanskog “da je čitav svet jedno veliko pozorište u kome svi ljudi igraju svoje namenjene uloge, dok konačno ne siđu sa te velike scene na kojoj ih zamenjuju drugi glumci”. Na akvarelu nazvanom “Kralj, luda i kockar”, prikazan je arlekin koji u ruci drži kocku iz poznate društvene igre, kao simbola neizvesne čovekove sudbine ostavljajući nas u neizvesnosti koji od ova tri nivoa svesti danas vlada savremenom civilizacijom.
U “Rečnim pejzažima” prikazani su usamljeni čamci u iščekivanju putnika da ih prevezu na drugu obalu. U Jungovoj arhetipskoj simbolici scena asocira na mitolišku Haronovu barku koja prevozi umrle na drugu obalu bez povratka. Druga metafora definiše temu prelaska na drugu stranu, kao kreativni proces evolucije od običnog slikarstva konvencije ka nastanku stvarnog umetničkog dela.
U slici ”Plodovi Edena” sa razbokorenim grozdom sočnih jabuka demonstirana je metafora praroditeljskog greha u savremenoj mitoliškoj formi prekida zajednice između čoveka i Boga, kada je Eva ubrala jabuku sa zabranjenog Drveta saznanja dobra i zla. Čin razumevanja Evinog zagrižaja jabuke sa stanovišta biblijskog dogmatskog tumačenja predstavlja jeretičku misao, dok sa stanovišta legitimnih umetničkih sloboda ovaj čin predstavlja potpuno oslobađanje čovekovog duha i uma, koji su otvorili puteve ka razvoju novih i naprednih civilizacija, oslobađajući istovremeno Evu od tradicionalnog dogmatskog mita praroditeljskog greha.
Na kraju, treba naglasiti da je Radule Bošković u svim navedenim temama, kao i prikazom ženskih aktova i krilatih muza u mitološkim temama pokazao, pored navedene označavajuće simbolike, savršenstvo spleta rafiniranih oblika ženskog tela i svoje, u kontinuitetu potvrđeno izuzetno vladanje zakonima crteža i tradicionalnim tehnikama visoke estetske vrednosti, potvrđujući istovremeno na umetnički suveren način da slika ne znači samo ono što predstvlja, već da predstvlja ono što stvarno znači.”
Autor teksta: Mile Ignjatović
