Mon07042022

Poslednja izmena:11:21:29 AM

Back KULTURA OBELEŽAVANJA Vladimir Dulović: Nešto novo i nešto staro o Slaviji

Vladimir Dulović: Nešto novo i nešto staro o Slaviji

  • PDF

Koliko poznajemo svoju istoriju?
Turistička agencija „Magelan“ iz Novog Sada je u cilju obeležavanja stogodišnjice početka Prvog svetskog rata, kreirala programe pešačkih i kombi-tura, obilaska značajnih lokaliteta vezanih za ovu temu, jednodnevne izlete obilaska mesta prvih bitaka za vreme velikog rata (Cer i Drina), turu kojom se obilazi Sremski front i veliku turu - Sarajevo, Crna Gora, Albanija, Kajmakčalan, Solun i Zejtinlik, Bitolj, Prokuplje, Niš, Beograd.

Turistički vodič Vladimir Dulović, istoričar, čija je uža specijalnost istorija Balkana i jugoistočne Evrope, a hobi istorija Beograda, šetnju Beogradom nazvanu „Tragovima Prvog svetskog rata“ započeo je, ne slučajno, ispred Slavije.
Vladimir Dulović je tom prilikom rekao:
„Godine 1914. Slavija je bila jedna vododelnica, koja je Beograd delila na dva dela - bogat trgovački i sirotinjski.
Prvog dana Velikog rata, 29. juna 1914. godine, počele su prve borbe na obalama Save i prvo austrougarsko bombardovanje Beograda sa njihovih oklopnih malih brodova „Monitora“, koji nisu mogli daleko da dobace, do Savamale, Dorćola, Terazija, ali su izazvali paniku kod stanovništva. Već tog prvog dana stanovništvo je počelo da beži iz Beograda. Ali, i kada su Austrijanci dovukli veće topove nisu mogli da obuhvate celi Beograd, koji je tada imao 90-100.000 stanovnika. Slavija je bila ona zamišljena linija od koje je počinjao deo Beograda koji je bio prilično „zaštićen“. Do Slavije se podrazumevalo da je to relativni centar grada, gde su živeli bogatiji ljudi i gde su se nalazile trgovine, dok su na drugu stranu, Savinac, Čubura, bila mesta gde su živeli siromašni ljudi, sa čađavim mehanama. Taj Beograd važio je za jedan drugi, siromašan deo grada, podignut na brzinu, sa nikakvim kućama. Sa početkom bombardovanja, odjednom je taj bogati Beograd morao da beži i da se preko Slavije sklanja u siromašnije četvrti: sve institucije su sklonjene iz centra grada, a uskoro i dobar deo Beograđana se polako i sigurno premešta po drugim gradovima Srbije. Najveći broj je otišao u Niš gde se nalazila i srpska vlada.
Sačuvan je zapis o tome kako su Nišlije dočekale Beograđane - tako što su podigli cene svemu, a tako je bilo i po drugim gradovima. Sve je odjednom bilo tri, četiri, pet puta skuplje nego ranije, tako da se Begrađani svih tih ratnih godina nisu posebno lepo družili sa Nišlijama.
U prvim danim rata na Slaviji su bile kafane „Rudničanin“ i „Tri seljaka“ (srušene pred Drugi svetski rat), a Fransis H. Makenzi je na Slaviji sagradio kuću sa Salom mira. Godine 1910. ova Sala je pretvorena u Socijalistički narodni dom, stecište predratnog radničkog pokreta, a od 1934. godine u njoj je otvoren je čuveni bioskop ''Vračar'', potom nazvan ''Slavija'', koji je odolevao sve do samog kraja prošlog veka. Na Slaviji je bilo niz prizemnih kuća i jednospratnica, od kojih su do danas ostale samo kuća porodice Vučo iz 1893. godine i arhitekte Dimitrije Leka, današnji „MacDonald“.
U prvim danima rata na Slaviji je onaj ko je imao para mogao da unajmi kola-fijaker po mnogo većoj ceni nego inače, da se preveze do prve stanice sa koje su vozovi saobraćali, a to je bio Resnik, jer je stanica na Savi bila previše opasna i vozovi nisu hteli da idu. Beograd je jedina evropska prestonica u Prvom svetskom ratu koja se nalazila na liniji fronta i zbog toga je kasnije odlikovana sa nekoliko odlikovanja, koja su našla svoje mesto i na grbu grada.
Godine 1947. Trg Slavija menja ime u Trg Dimitrija Tucovića (1881-1914), a njegovo bronzano poprsje, rad Stevana Bodnarova, postavljano je u njegovo središte. Dimitrije Tucović je bio jedan od vođa socijaldemokratskog pokreta u Srbiji, glavni urednik časopisa "Borba" i narodni poslanik, te velika opozicija politici i zakonima koje je vlada vodila u tim godinama, kako na unutrašnjem tako i na spoljašnjem planu. Čuvena je njegova knjiga „Srbija i Albanija“ gde vrlo oštro kritikuje srpsku politiku zauzimanja velikog dela Albanije koji je Srbija trebala da dobije za ono što nije dobila u Makedoniji. Iako su srpski socijalisti bili jedini koji u Parlamentu nisu glasali za odobravanje kredita državi da se povede rat, kada je stigao poziv za vojnu obavezu, Dimitrije Tucović se odazvao tom pozivu i poginuo je junački u Kolubarskoj bici na Vrapčem brdu, blizu Lajkovca. Njegovi posmrtni ostaci donešeni su na Trg Slavija posle Drugog svetskog rata, gde je postavljena njegova bista, kao neka vrsta osvećenja ovog mesta u doba komunizma.
Početkom 2000-te godine trgu je vraćeno staro ime, Slavija.“
Zahvaljujući projektu TA Magelan „Tragovima Prvog svetskog rata“ i turističkom vodiču i istoričaru, Vladimiru Duloviću, jasno je da se na ovom i sličnim mestima na kojima na očigled nema ništa od ostataka iz Prvog svetskog rata, može da ispriča po neka priča.
 

Joomla Templates and Joomla Extensions by ZooTemplate.Com