Ruralni turizam je danas predmet sve većeg interesovanja ljudi u svetu, pa i u Srbiji. Sve je više onih koji bi da se povuku iz gradske buke i bar na kratko odmore i uživaju u idiličnoj atmosferi vojvođanskih salaša. Posle dugog niza godina propadanja, salaši u Bačkoj se zahvaljujući ovom fenomenu ponovo obnavljaju i oživljavaju. Sve je više salaša koji svojim posetiocima nude usluge smeštaja u tradicionalnom ambijentu, nude ih tradicionalnom vojvođanskom kuhinjom i oplemenjuju svoj sadržaj pružajući posetiocima da osete čari starih zanata, nauče nešto novo i uživaju u folkloru.

Proizvodi od brašna i specijalni pekarski proizvodi imaju važnu ulogu kada je reč o tradicionalnoj vojvođanskoj kuhinji. Ovi proizvodi ne samo da su vekovima unazad prehranjivali stanovništvo, nego danas predstavljaju pravi gastronomski užitak, njihovi mirisi i ukusi pamte se celoga života. Da bi se stekao potpuniji uvid u stanje turizma Bačke treba da se sagleda i objedini ponuda specijalnih pekarskih proizvoda, koji se tradicionalno već vekovima proizvode na ovim prostorima, i izvrši komparacija istih u tri različite regije razvoja ruralnog turizma i to na: subotičkoj, somborskoj i novosadskoj regiji.
Obavljeno je proučavanje proizvoda od brašna i specijalnih pekarskih proizvoda koji se pripremaju i konzumiraju na afirmisanim salašima Bačke, tj. utvrđivanje njihovog značaja i zastupljenosti u ishrani kao dela nacionalnog identiteta, koji potpomaže razvoju ruralnog turizma na ovom prostoru. Takođe je utvrđen uticaj kuhinja nacionalnih manjina na kuhinju Bačke sa osvrtom na specijalne pekarske proizvode i njihovu komparaciju iz tri velike regije razvoja ruralnog turizma: palićke, somborske i novosadske.
Ruralni turizam
Ruralni turizam je turizam seoskog područja sa svim aktivnostima koje se sprovode na tom prostoru. Priroda je osnovni resurs razvoja ruralnog turizma. Ruralni turizam bi trebao da doprinese očuvanju seoske sredine i kulturne baštine, ali i da ekonomski motiviše lokalno stanovništvo da tu ostane, stvarajući uslove za komforan život. Ovakav vid turizma mogao bi umnogome doprineti zaštiti prirode odnosno autohtonih vrsta flore i faune, ali i obezbediti sredstva za razvoj i ulaganje u selo.
Najveća vrednost odmora u selima je netaknuta priroda, čist vazduh, čista voda, zdrava hrana i tradicionalna gostoljubivost naših domaćina. Veliki broj sela nalazi se u blizini vrednih kulurno-istorijskih spomenika koje turisti mogu organizovano posetiti. Izuzetnu kulturnu vrednost imaju i građevine tradicionalne arhitekture, sa karakteristikama područja kao i proizvodi starih zanata i ručne radinosti, kroz koje se najbolje upoznaje bogato nasleđe naroda. Boravak u našim selima pruža turistima mogućnost za šetnje, rekreaciju, bavljenje sportom, organizovane obilaske obližnjih prirodnih i antropogenih spomenika, kao i raznih izložba i likovnih kolonija koje se organizuju u okruženju uz mogućnost lova i ribolova.
Bačka spada u najveće i za poljoprivredu najpogodnije prostore u Srbiji. Istovremeno, ovo je područje koje naseljava veliki broj nacionalnosti. Svaka od njih svojom kulturom i tradicijom doprinela je formiranju zanimljive slike ovog prostora. Povoljni prirodni i društveni uslovi pružaju seoskom stanovništvu mogućnosti za bavljenje različitim privrednim aktivnostima. Jedna od tih mogućnosti je ruralni turizam.
Ruralni turizam se često smatra za suštinski održivu formu turizma. Ova vrsta turizma privlači manji broj turista koji nemaju veliki uticaj na destinaciju, ne zahteva značajnije investicije u infrastrukturu, istovremeno je turistička tražnja zainteresovana za lokalnu kulturu i njeno očuvanje. Uprkos navedenom, dublja analiza ruralnog turizma stvara sumnju u suštinsku održivost ove vrste turizma. Naime, kao najvažnije pitanje nameće se ekonomska profitabilnost turističkih usluga, imajući u vidu sezonalnost tražnje, nisku stopu iskorišćenosti kapaciteta i početna investiciona ulaganja. U najvećem broju slučajeva turizam ne može biti glavni izvor prihoda seoskog domaćinstva, već jedan od alternativnih izvora. Nameće se pitanje održivosti ruralnog turizma u odnosu na prirodno okruženje. Turistički razvoj može negativno uticati na socio-kulturne karakteristike ruralnih destinacija, u pogledu promene socijalne strukture, dodatnog pritiska na lokalnu zajednicu, menjanje ustaljenog ritma života, unošenje neautentičnih običaja u lokalnu tradiciju i drugo.
Karakteristike salaša
Salaši su specifične urbanističke i arhitektonske celine, karakteristične za Panonsku niziju. To su usamljena staništa na perifernim delovima gradskih i seoskih atara. Salaši ne samo da su specifične tvorevine narodnog graditeljstva, već predstavljaju i poseban način života i privređivanja. Najviše salaša je očuvano na prostoru severne Bačke, te oni predstavljaju, u smislu kulturnog nasleđa, njen zaštitni znak.
Reč "salaš" potiče iz mađarskog jezika i označava poljsko imanje sa svim potrebnim zgradama, stokom i spravama za racionalno obrađivanje zemlje. To je specifična ruralna celina, koja se sastoji od manje ograđenog dela i velike obradive površine. Unutar ograđenog prostora nalaze se: kuća za stanovanje, štale, torovi, čardak i ambari. Kuće su prvo građene od naboja sa trščanim krovom, a kasnije od cigle i čerpića sa krovovima pokrivenim crepom. Kuća za stanovanje sastojala se najčešće od jedne ili dve sobe, kuhinje i ostave. Ispred sobe i ulaza u kuhinju nalazio se otvoreni hodnik-gong, najčešće ukrašen drvenom ogradicom. Nameštaj u kući bio je skroman i jednostavan. U sobi se nalazila zidna peć, tzv. paorska peć, oko koje su bile postavljene prostirke ili klupa za sedenje. Tu su bili još kreveti, orman, sto i stolice. U kuhinji je bio sto, stolice i police za posuđe. Uglavnom se koristilo zemljano i tučano posuđe. U dvorištu, osim ekonomskih objekata, nalazili su se i peć za hleb, bunar na đeram i golubarnik. Izvan dvorišta nalazila se bašta, u kojoj je uzgajano povrće voćnjak, a na nekim salašima i vinograd. U okolini salaša ili na samom imanju, često su postojale bare bogate ribom, pa su se salašari bavili i ribolovom. Često su išli i u lov, jer su se u okolini salaša nalazile šumice u kojima je bilo divljači. Međutim, salašari su bili prvenstveno ratari. Najvećim delom, salaši su i izgrađeni u središtu velikih poljoprivrednih površina radi lakše obrade zemlje. Neke salašarske porodice imale su i kuću u selu ili u gradu, ali su u njoj boravili uglavnom stari i školska deca. U selo ili grad, išlo se retko, uglavnom radi obavljanja nekih poslova, prodaje poljoprivrednih proizvoda ili povodom svetkovina. Salašari su se međusobno družili i povremeno okupljali na prelima i divanima, najčešće po završetku poljoprivrednih radova i tokom zime.
Karakteristike vojvođanske kuhinje
Vojvođanska kuhinja je raznovrsna i bogata, sa puno mesa, povrća, začina i voća. To proističe iz bogatstva vojvođanske ravnice, šuma i reka. U Vojvodini se uzgajaju raznovrsne ratarske i povrtarske biljke srednjeevropskog podneblja i umereno kontinentalne klime. Gaje se sve vrste domaćih životinja, sitna i krupna stoka. Vojvođansko kuvarstvo je mešavina različitih kuhinja naroda koji vekovima žive na vojvođanskom prostoru. Ovde je bogatstvo kulinarskih znanja i međusobnih uticaja srpske, mađarske, rumunske i slovačke kuhinje, a mnogobrojna jela izvedena su iz nemačke, ruske, orijentalne ili neke druge kuhinje iz okruženja.
Vojvođani vole da jedu, u tome uživaju i svaki obrok ima svoj spori redosled jela, što čini posebno zadovoljstvo. Vojvođani vole da ugoste svakog dobrodošlog gosta, a biće dočekan dobrodošlicom i gostoprimstvom domaćina i ukućana. Tada će se poslužiti najvrednije što se ima u domaćinstvu.
Različiti uticaji čine vojvođansku kuhinju specifičnom, a time i vrlo atraktivnom za turističku potražnju, tim više što se od ovih oblika koji odražavaju promene u kulturnom životu sela, najmanje promenila ishrana stanovništva. Uticaj se uočava i u nazivima mnogih jela sačuvanih do danas: iz nemačkog fruštuk / doručak (Das Frustuck), jauzna / užina (Die Jause), foršpajz / predjelo (Die Vorspiese), rinflajš / goveđe meso (Die Rindfleisch), cušpajz / varivo (Die Zuspeise), knedle, štrudle, krofne..., iz mađarskog : perkelt / prženo meso u sopstvenom soku ( Porkolt ), gulaš (Gulias), paprikaš (paprikas)...

Prof. dr Đorđe Psodorov