Tue12012020

Poslednja izmena:11:10:56 PM

Back KULTURA KULTURNA BAŠTINA Rimski grad Basijana, novo (staro) blago Srema

Rimski grad Basijana, novo (staro) blago Srema

  • PDF
  • Prethodna
  • 1 of 5
  • Sledeća

Rimski grad Basijana, novo (staro) blago Srema Za Donje Petrovce, omaleno selo u rumskoj opštini, malo ko zna izvan Srema, ali će, nadamo se, u bližoj budućnosti, postati poznato, baš zahvaljujući manifestaciji „Basijana - Rimski grad“.
Zvuči paradoksalno, ali je istina, u ataru ovog sela vekovima leži, u svetskim razmerama, neprocenjivo arheološko blago – rimski grad Basijana. O tome se, osim u stručnim krugovima, takođe malo zna. Evo prilike da se skine bar veo tajne jednog davnog vremena na ovim sremskim prostorima.

Dakle, u ataru sela Donji Petrovci, na mestu zvanom Gradina, nalazi se rimski grad Basijana. Smatra se da je naziv Basijana keltskog porekla i da su ga Rimljani prihvatili od starosedelaca. Na prostoru Basijane u 1. veku nove ere nalazilo se malo mesto plemena Skordiska, ono nakon 124. godine, iz vojnih i političkih razloga, dobija status municipija (samouprava). Antički izvori navode Basijanu kao napredan grad na putu Sirmijum-Taurunum (Sremska Mitrovica-Zemun). Basijana je velikim delom uništena invazijom Huna, 454. godine, i kasnije Gota, ali nije uništeno svedočanstvo o značaju ovog grada. Zanimljivo je i to da Hierokle u svojim spisima navodi Basijanu kao sedište episkopije u 6. veku.
Prva istraživanja ovog lokaliteta potiču iz 1882. godine, kada ih je radio Arheološki muzej iz Zagreba. Istraživanja je predvodio dr Šime Ljubić. Zbog kratkog vremena, došlo se do pogrešnog zaključka da je ovde reč o vojnom logoru, a ne o gradu. Pola veka kasnije, istraživanja preuzima Istorijsko društvo iz Novog Sada, arheološka istraživanja vrše se 1935. godine, pod rukovodstvom dr Miodraga Grbića. Tom prilikom otkrivene su tri zgrade od kamena i opeke, sa sistemom za zagrevanje prostorija (hipokaust), podnim mozaicima, i kanalizacionom mrežom. Tokom daljih istraživanja otkriveno je mnogo kamenih nadgrobnih spomenika, žrtvenika, posuda, žižaka, i više od 300 novčića.
Nakon iskopavanja urađeni su avionski snimci Basijane. Ovi snimci uvršteni su u najuspešnije u čitavoj Evropi.
Nakon izrade urbanističkog plana Basijane, na osnovu avionskih snimaka, došlo se do zaključka da ovo utvrđenje ima izgled nepravilnog petougla, dimenzija 550 sa 350 metara, Gradski bedem imao je ugaone i pomoćne kule. U gradu je bio kompleks zgrada stambenog karaktera, i deo sa radionicama, jedna od njih je bila i tkačka radionica za preradu vune. Pretpostavlja se da je u Basijani bila smeštena konjička jedinica - „Krila Panonije“. Iz grada se do naselja, prilazilo preko mostova, vojni logor se nalazio pokraj sela Dobrinci, tri kilometra od Basijane, na lokalitetu Solnok.
Od te 1935. godine, do danas, na Basijani, zbog nedostatka finansijskih sredstava, nije se radilo ništa. Basijana doživljava tužnu sudbinu. Veliki deo epigrafskih spomenika arhitektonske plastike, kamena i opeke odnešen je sa ovog lokaliteta i korišten, kako u Petrovcima, tako i u okolnim selima. Neki podaci govore da je srednjovekovni Kupinik delom podignut od tog materijala. Mada se zvanično nalazi pod zaštitom države od 1947. godine, Basijana je i danas, nažalost, poligon za mnoge „divlje arheologe“.
Rimski prsten iz Rume predstavlja slučajan nalaz sa teritorije municipijuma Basijana. Reč je o ženskom nakitu od bronze, sa latinskim natpisom koji glasi Veni - Amica (dođi prijateljice). Stručnjaci smatraju da je reč o vereničkom nakitu - slične poruke mogle su se samo naći na luksuznoj rimskoj keramici, u stihovima, čak u „Pesmi nad pesmama“, ali ne i na nakitu.
Prsten je prečnika 1,9 centimetara, težine dva grama, sastoji se od trakaste elipsaste alke sa naglašenim ramenima. Slova su pravilno otisnuta. Nije lako odrediti da li je poruka bila ljubavnog ili religioznog karaktera. Među rimskom aristokratijom u periodu ranog carstva bili su omiljeni stihovi pesnika ljubavne poezije, posebno Ovidija, i bile su ljubavnog i erotskog karaktera. Car Avgust, koji je vladao u to vreme, bio je mišljenja da su podrivale moral rimskog društva. Neki izvori tvrde da je i sam Ovidije bio proteran iz Rima zbog takvih stihova.
Bilo kako bilo, prsten iz Rume najverovatnije je bio verenički, pripadao je nekoj mladoj ženi na teritoriji Basijane. Prsten datira iz 3. ili 4. veka, a značajan je u toliko što njegova poruka do tada nije poznata među natpisima na nakitima i to ga čini jedinstvenim.

Joomla Templates and Joomla Extensions by ZooTemplate.Com

Dodaj komentar