• Prethodna
• 1 of 3
• Sledeća

            Brojni su primeri agroturističke ponude, gde savremena arhitektura doprinosi pokretanju, čak uvećavanju razvoja određene ruralne destinacije, te postaje način i sredstvo kako jedno ruralno područje sa definisanom ekonomijom razvija globalnu reputaciju poželjne destinacije uz pomoć arhitekture. O ovoj temi, sve vidljivijoj na terenu, u Srbiji uglavnom kada su u pitanju vinarije, kod nas se relativno malo govori.

             Dr arhitekture i urbanizma sa Arhitektonskog fakulteta u Podgorici, doc. dr Slavica Stamatović Vučković, predstavila je rad pod nazivom „Arhitektura i dizajn u funkciji podsticaja poljoprivrede i turizma“ na VI JEEP Međunarodnoj naučnoj agrobiznis konferenciji - MAK 2019, koja je pod nazivom „Evropski put uspeha - uvek na vrhu“ održana od 25. do 27. januara 2019. godine u Grand Hotel & Spa, Kopaonik u organizaciji Nacionalnog naučno - poslovnog centra Gegula iz Kraljeva. Ovaj rad uz dr Slavicu Stamatović Vučković, potpisuju i njene koleginice: dr arhitekture i urbanizma Vesna Kosarić (Švajcarska) i prof. dr Kosa Golić, sa Fakulteta za građevinski menadžemnt Univerziteta „UNION – Nikola Tesla“ u Beogradu.
            Dr Slavica Stamatović Vučković je istakla da ovo polje (misli na arhitekturu i dizajn) nije direktno uvezano sa oblasti poljoprivrede i turizma, ali ga na neki sekundarni način podržava, jer je ovde, kao i u mnogim drugim sferama nauke, umetnosti, prisutan princip inderdisciplinarnosti. Stoga se osvrnula na nekoliko tema koje se tiču arhitekture, dizajna, proizvodnje hrane i na poljoprivredu u širem smislu, turizam i poljoprivredne objekte kao specifičnom segmentu tipološke grupe arhitektonskih objekata koje podstiču razvoj poljoprivrede i turizma, pogotovo u domenu ruralnog turizma. Glavni sadržaj rada odnosio se na četiri vrste tipoloških objekata: vezanih za proizvodnju sira i pršuta, proizvodnju maslinovog ulja, na tzv. kuće pčela i meda i kuće voća, te vinarije i vinske puteve. U posebnom poglavlju dat je osvrt na važnost dizajna u plasiranju poljoprivrednih proizvoda.Dr Stamatović Vučković je ovaj rad reprezentovala kroz primere na globalnom i lokalnom nivou, projekata i arhitektonskih objekata vezanih za ove tipološke grupe: fabriku sira u Oregonu; boutique mlekaru u jednom selu u Turskoj; objekat za proizvodnju pršuta u Italiji, Umbriji ,,zelenom srcu Italije'', u mestu Piceno, u Nacionalnom parku Monte sibilini; fabriku za preradu maslinovog ulja u središnjem delu Portugalije; fabriku za proizvodnju maslinovog ulja u Čileu koja funkcioniše po metodu energetske efikasnosti; privatnu malu proizvodnju organskog maslinovog ulja na obali Egejskog mora u kojoj je iskorišćen prirodni fenomen slobodanog pada; projekat Kuće masline u Starom Baru u Crnoj Gori koji još nije realizovan, za razliku od Kuće voća, koja je u fazi realizacije i Kuće pčela koja je u funkciji po projektu Ministarstva poljoprivrede u saradnji sa Savezom medara Crne Gore, a u cilju zajedništva malih proizvođača sa tog terena; Savez pčelarskih organizacija Srbije je 2011. napravio projekat Dunavska kuća meda, koji još nije realizovan. Ta vrsta inicijative za objedinjavanjem proizvođača kroz jednu vrstu sadržaja, odnosno neku vrstu arhitekture je postao i regionalni trend.
            Razvoj vinarstva u Italiji doživeo je procvat krajem 90-tih kada su italijanski vinari shvatili da ljudi žele da vide ono što piju, da isprate proces nastanka vina i da ima smisla za podizanjem vinarija koje privlače turiste. Ta ideja je vrlo brzo prihvaćena u svim vinskim regijama sveta. Primeri Vinarije u centralnom regionu u Argentini, vinarije u Riohi Španija, vinarije u Toskani i Vinarije Virtus, u Žabarima kod Kostolca u Srbiji, završena 2018. i nominovana za prestižnu evropsku nagradu za arhitekturu, svedoče o žestokoj utakmici koja se na tom polju vodi.
            Ovom prilikom razmatran je i dizajn poljoprivrednih proizvoda koji takođe obuhvata jedno veliko polje rada. Prikazano je nekoliko primera dobre prakse koji ukazuju na značaj povezanosti dizajna i poljoprivrednog proizvoda u odnosu na agroturizam. Agrodizajn, odnosno „Crnogorska kultura hrane“ je projekat nastao u saradnji Ministarstva poljoprivrede i ruralnog razvoja i kulture Crne gore sa Likovnom akademijom sa Cetinja, gde su studenti za određen broj poljoprivrednika dizajnirali razne vrste ambalaže, koje su plasman tih proizvoda povećali za više od 50 puta.
            Interesantno je da su se teme ovih objekata koje izgledaju neinspirativno u nekom dizajnerskom smislu, za arhitekte pokazale izuzetno podsticajne i dovele do niza neverovatnih projekata. Mnogo važnije od toga jesu ekonomski efekti dizajniranog prostora koji su, svojom mogućnošću da prime manje i veće grupe turista, te programom obilaska i praćenja procesa proizvodnje, uz dodatne sadržaje ispunile cilj privlačenja turista i davanja motiva na što duže zadržavanje u ovakvim, uslovno govoreći industrijskim objektima. Takvi su primeri muzejskih prostora, restorana, pa čak i hotela sa wellness&spa centrom u vinariji Marques del Scale (Rioja) i sa sačuvanim ostacima objekta iz XVI veka, koje je dizajnirao Frank Gehry (autor projekta Guggenheim muzeja u Bilbau), te podizanje tzv. Kapele zahvalnosti u okviru argentinske vinarije u rejonu Mendoza, koja ideji proizvodnje vina daje mističan karakter.
Savremeni turista želi da vidi proces proizvodnje tog proizvoda koji postaje novi turistički proizvod. Međutim, sve to ne bi imalo smisla da se na ovaj način značajno ne utiče na rast plasmana ovih proizvoda, posebno vidljivog u proizvodnji imaslinovog ulja, koji beleži najviši rast u svetu poslednjih godina i to u onim zemljama koje nisu tradicionalni proizvođači. U Portugaliji je gotovo 70% povećana proizvodnja u poslednjih nekoliko godina zahvaljujući dobrim delom dizajniranjem proizvodnog prostora.
            Ovim radom autorke su uputile poruku da ako je dizajn važan za ambalažu proizvoda onda je arhitektura važna kao ambaža proizvodnog procesa koji se takođe prikazuje kao neka vrsta turističkog proizvoda.
            „Arhitektura i dizajn u funkciji podsticaja poljoprivrede i turizma“ nije samo tema kojom se želelo navesti primeri dobre prakse, već i alarm da je krajnje vreme da se u tom domenu u Srbiji započne konkretna akcija.